Fail-fast, czyli jak wykorzystać opinie użytkowników do poprawy funkcjonalności na każdym etapie powstawania projektu

Za każdym razem, gdy tworzę nowy produkt IT, nie mogę się doczekać reakcji ludzi, którzy nigdy wcześniej nie mieli z nim do czynienia. Jestem ciekawa, jak będzie przebiegała interakcja użytkownika z oprogramowaniem. Czy dana technologia jest zrozumiała? Czy jest intuicyjna? Czy ma sens? W końcu nie ma nic gorszego niż stworzenie narzędzia, które sprawia, że użytkownik czuje się głupi.

Aby zminimalizować ryzyko wysokich kosztów związanych z wprowadzaniem zmian w oprogramowaniu już po jego wypuszczeniu, kluczowe jest zbieranie opinii użytkowników. Można tego dokonać na różnych etapach rozwoju produktu.

1. Wireframe

Wireframe to szkic projektu o niewielkiej ilości szczegółów, mający za zadanie w efektywny sposób nakreślić główne założenia produktu końcowego. Powinien on pokazywać, jakie są najważniejsze elementy danego projektu, dawać wyobrażenie o strukturze informacji oraz zawierać opis oraz podstawową wizualizację interfejsów i interakcji. To swego rodzaju uproszczony plan produktu, mający dawać lepsze wyobrażenie o nim osobom, które biorą udział w jego powstawaniu, a także klientom. Jest to dobry materiał na zbieranie wstępnego feedbacku na początkowym etapie tworzenia produktu.

Zódło: http://www.pexels.com

2. Ocena mockupów

Mockup służy do graficznego przedstawienia produktu końcowego, pokazuje jego zawartość i funkcje. W większym niż wireframe stopniu odzwierciedla detale, ale w przeciwieństwie do prototypu, nie jest klikalny ani interaktywny. Mockupy przydają się szczególnie do analizowania wizualnej strony produktu. Są atrakcyjne dla odbiorcy i tańsze w przygotowaniu, niż prototypy. Ułatwiają też zrozumienie najważniejszych funkcji oprogramowania.

3. Prototyp

Prototyp wyglądem i funkcjonalnością jest bardzo zbliżony do finalnej wersji produktu, chociaż nie musi odwzorowywać jej w najdrobniejszych szczegółach i nie ma integracji z back-endem. Dla przykładu: jeśli jest to aplikacja bankowa, to można na niej przejść przez proces definiowania przelewu, ale po kliknięciu wyślij nic się nie stanie, bo nie będzie miał integracji z bazą danych i w wszystkimi krokami autentykacji. Prototyp pozwala na symulację procesów oraz testowanie interakcji z użytkownikiem, co umożliwia zebranie cennych informacji zwłaszcza na temat logiki kroków i wprowadzanie zmian już na wczesnych etapach jego rozwoju.

4. Tworzenie produktu w Agile (pol. programowanie metodami zwinnym)

Przygotowanie dobrego produktu bez częstego weryfikowania jego użyteczności nie jest możliwe. Dlatego tez inkrementalna budowa oprogramowania, gdzie testowanie stanowi część cyklu jego wytwarzania, jest dużo skuteczniejsze. Następny krok to zbieranie opinii użytkowników testujących każdą kolejną wersję oprogramowania. Dostarcza to cennych danych, pozwalających na lepsze dostosowanie narzędzia do potrzeb osób z niego korzystających.

Dla mnie najbardziej ekscytującym momentem jest testowanie nowych rozwiązań w zamkniętej grupie osób poproszonych o codziennie ich użytkowanie. W tym przypadku również jest możliwe zbieranie opinii na różnych etapach:

  • podczas pierwszego kontaktu, bez wskazówek dla użytkownika;
  • tuż po pierwszym kontakcie, ze wskazówkami;
  • po tygodniu albo dwóch, w celu sprawdzenia, w jaki sposób odczucia użytkowników zmieniły się po przejściu przez proces uczenia się oprogramowania.

Stosuje są także różne metody zbierania opinii, takie jak:

1. Ankieta

Jedną z najpopularniejszych metod zbierania opinii jest ankieta. To prosty i stosunkowo szybki sposób. Raz stworzony kwestionariusz można wykorzystywać wielokrotnie, a uzyskane w ten sposób dane mają przejrzystą formę. Ankieta jest też wygodna dla respondenta – wszystko, co musi zrobić, to odpowiedzieć na kilka pytań.

2. Wywiad twarzą w twarz

Wywiad twarzą w twarz  to nic innego, jak bezpośrednia rozmowa z respondentem. W takiej formie kontaktu stosuje się czasem materiały graficzne, tekstowe oraz multimedialne, aby osiągnąć jeszcze lepszy efekt. Wywiad face-to-face to doskonała okazja, aby uzyskać bardziej szczegółowe opinie na temat produktu albo zadać dodatkowe pytania dotyczące najbardziej interesujących nas kwestii.  Minusem natomiast jest to, że zbieranie danych w taki sposób bywa czasochłonne.

3. Skrzynka pomysłów

To narzędzie umożliwia zebranie sugestii i uwag od użytkowników. Takie dane pozwalają na lepsze dostosowanie produktu do potrzeb osób z niego korzystających. Informacje mogą naturalnie być zbierane drogą cyfrową, kluczowym elementem pozostaje zachęcenie użytkowników do podzielenia się własnymi pomysłami.

Większość użytkowników chętnie pomaga w rozwoju oprogramowania, ale niektórzy z nich wynoszą tę czynność na zupełnie nowy poziom. W mojej praktyce parę razy spotkałam się z sytuacjami, które bardzo pozytywnie mnie zaskoczyły.

Niecodzienna dociekliwość

Jak często zdarza się, żeby tester sam z siebie instalował oprogramowanie na dwóch różnych telefonach? Jak pewnie się domyślacie, nieczęsto. Pamiętam szczególnie dobrze jedną sytuację gdy użytkownik postanowił przetestować produkt na dwóch telefonach z różnymi systemami operacyjnymi, iOS i Android. Nie tylko porównał działanie programu, ale też zestawił dane w arkuszu, a po tym wszystkim podzielił się ze mną wnioskami.[

Do sześciu razy sztuka

Czasami bywa, że trzeba dostosować produkt innej osoby do swoich potrzeb, zamiast tworzyć go od początku, co może powodować u użytkowników problemy z jego zrozumieniem. Pewnego razu, po tym, jak pięć osób nie było w stanie wykonać zadania i powoli zaczęła ogarniać je irytacja z tego powodu, jedna kobieta podeszła do testów bardzo metodycznie. Krok po kroku, rozwiązywała kolejne etapy zadania, aż w końcu odniosła sukces. Funkcjonalność, którą testowała, była wysoce nieintuicyjna i większość osób poddawała się na już na po kilku nieudanych klikach. Byłam pod wrażeniem jej wytrwałości, powiedziałam jej więc o tym. Odparła, że to nie pierwszy raz w jej życiu, gdy ktoś nazywa ją upartą. Przy okazji tłumaczyło to, co sprawiło, że znalazła się tak wysoko w hierarchii banku: wytrwałość w osiąganiu postawionego celu, niezależnie od tego, czy jest to dokonanie akcji na prototypie aplikacji, czy transformacja całego oddziału banku.

Wszystko z myślą o ludziach

Słuchanie opini użytkowników jest nie do przecenienia, jeśli zależy nam na poprawie jakości i funkcjonalności. Technologia ma służyć ludziom – co z tego, że wypuścimy produkt, jeśli użytkownik nie będzie mógł swobodnie z niego korzystać. Chociaż inwestycja w zbieranie feedbacku z początku może wydawać się tylko dodatkowym kosztem, to na pewno się zwróci, i to wielokrotnie.

Leave a Reply